Tìm kiếm

Monday, November 16, 2015

Mụn Trứng Cá

Mụn trứng cá là gì?

Mụn trứng cá là một biểu hiện của viêm da ( có nhiều nguyên nhân dẫn tới viêm da) gây nên hiện tượng lỗ chân lông không thực hiện được chức năng bài tiết, gây ứ đọng và hình thành lên mụn thấy được ở trên da.

Khi nhắc tới mụn trứng cá người ta hiểu rằng đây là mụn đánh dấu sự trưởng thành về mặt sinh học của một đứa trẻ đang trong giai đoạn dậy thì, giao thời giữa trẻ con và người lớn. Song, mụn trứng cá được bắt gặp ở tất cả mọi lứa tuổi, bệnh rất phố biển, hầu như tất cả mọi người đều bị nhưng ở các tình trạng khác nhau:

Trứng cá nhẹ: có đầu đen (đầu trứng cá hở, nhân tiếp xúc với không khí và bị chuyển màu thành đen) và đầu trắng (đầu trứng cá có màng bao bọc, không tiếp xúc với môi trường ngoài), kèm một số nốt sần và nốt có mủ. Trứng cá nhẹ thường tự hết trong vòng 1-2 tuần, không để lại sẹo mà cũng không cần phải dùng thuốc.

Trứng cá vừa: nốt sần màu đỏ, hơi đau, nốt có mủ nhiều hơn, và có tạo sẹo nhỏ, diễn tiến dai dẳng, có những đợt thoái lui. Dễ tái phát khi sử dụng các chất kích thích: Rượu, bia, thuốc lá, cafein... hoặc phát triển và thoái triển theo chu kỳ kinh nguyệt (ở nữ giới).

Trứng cá nặng: có các cục nhỏ có viêm, đau nhiều, có phù nề, và nốt sần, nốt có mủ rất nhiều, có thể gây sẹo lớn.

Mụn trứng cá phát triển mạnh và phổ biến ở lứa tuối 10 - 25 tuổi ở cả hai giới tính nam và nữ.

Mụn trứng cá hình thành trên da
Mụn trứng cá, thường được hiểu là mụn trứng cá thông thường (acne vulgaris), là bệnh da liễu được đặc trưng bởi tình trạng viêm khu trú vùng nang lông - tuyến bã. Cơ chế sinh bệnh được xác định cho đến thời điểm hiện nay là do: sự tăng tiết bã nhờn,  sự sừng hóa (keratin hóa) bất thường của phễu nang lông, sự liên quan của trực khuẩn kị khí gram dương Propionibacterium acnes, và các loại phản ứng viêm. Trong đó sự tăng tiết bã nhờn được coi là điều kiện cần của mụn trứng cá, còn phản ứng viêm được xem là yếu tố then chốt. Vai trò của phản ứng viêm quan trọng đến nỗi ngày nay người ta có xu hướng xem mụn trứng cá là một loại bệnh tự miễn. Biểu hiện của bệnh là nhiều loại tổn thương khác nhau như: nhân mụn (comedon), sẩn, mụn mủ, cục, nang... khu trú ở các vị trí tiết nhiều chất nhờn như mặt, lưng, ngực. Để thuận lợi cho công tác điều trị, bác sĩ lâm sàng thường chia tổn thương thành hai loại, đó là tổn thương viêm (mụn bọc, mụn mủ) và tổn thương không viêm (mụn đầu trắng, mụn đầu đen). Cần lưu ý đến tính chất đa dạng trong tổn thương mụn trứng cá để phân biệt với phát ban trứng cá, vốn thường có triệu chứng là các sang thương đơn dạng (sẩn), cùng lứa tuổi và có thể xuất hiện ở vị trí ngoài vùng tiết bã.

Mụn trứng cá chưa bao giờ được biết đến là căn bệnh có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, tuy nhiên bên cạnh đó, mụn trứng cá có xu hướng tồn tại dai dẳng, dễ tái phát, sau khi lành chúng để lại những vết sẹo lõm, hoặc sẹo lồi, gây mất thẩm mỹ, làm suy giảm đáng kể đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Có sự liên hệ khá rõ ràng giữa bệnh lý mụn trứng cá và xu hướng trầm cảm (depression), đặc biệt là ở người trẻ.

Tại sao có mụn trứng cá?

Mụn trứng cá được sinh ra bởi tác động của 3 yếu tố chính dưới đây:

Tăng tiết chất bã nhờn của da: Bình thường chất bã được nang lông tuyến bã tiết ra làm da, lông, tóc ẩm, mềm mại, mượt mà. Trong trứng cá, do nội tiết tố androgen của cơ thể, đặc biệt là testosteron tiết ra nhiều sẽ gắn vào các thụ thể đặc hiệu có trên bề mặt các tế bào tuyến bã, kích thích tuyến bã phát triển, giãn rộng làm tăng bài tiết chất bã.

Sừng hóa cổ nang lông: Bình thường các tế bào của tuyến bã và cổ nang lông khi chết sẽ được đào thải ra ngoài qua cổ nang lông. Trong trứng cá, các tế bào này không được đào thải sẽ gây bít tắc cổ nang lông làm chất nhờn tích tụ lại và làm phình tuyến bã.

Sự gia tăng hoạt động của Vi khuẩn Propionibacterium anes (P.aces): P.acnes hiện diện rất nhiều trên da của bệnh nhân trứng cá. Các vi khuẩn này sẽ chuyển hóa các acid béo tự do có trong tế bào và chất nhờn bị tích tụ làm viêm tấy nang lông và cổ nang lông tạo nên mụn trứng cá dạng sẩn, mụn mủ, cục và nang.

Nguyên nhân hình thành mụn trứng cá khác có thể kể đến

Tuổi tác: 90% trường hợp ở lứa tuổi 13-19 (tuổi dậy thì), sau đó bệnh giảm dần. Nhưng trứng cá có thể bắt đầu ở tuổi 20-30 hoặc thậm chí muộn hơn ở tuổi 50-59 (trung niên).

Giới tính: Nữ nhiều hơn nam, tỷ lệ nữ/nam ≈2/1, nhưng bệnh ở nam giới thường nặng hơn nữ, nữ giới do có sự biến đổi hoocmon sinh dục thường xuyên hơn và hệ hoocmon của họ cũng phức tạp hơn khi đến tháng.

Yếu tố gia đình: 50% bệnh nhân có tiền sử gia đình.

Yếu tố thời tiết, chủng tộc: khí hậu nóng ẩm, khô hanh liên quan đến bệnh trứng cá, người da trắng và da vàng bị trứng cá nhiều hơn người da đen.

Yếu tố nghề nghiệp: Khi tiếp xúc với dầu mỡ, với ánh nắng nhiều….làm tăng khả năng bị bệnh.

Stress: chưa bao giờ là tốt đối với bất cứ căn bệnh nào, và mụn trứng cá cũng không phải là ngoại lệ, stress có thể gây nên bệnh hoặc làm nặng thêm bệnh trứng cá.

Chế độ dinh dưỡng: một số thức ăn có thể làm tăng nặng bệnh trứng cá như sôcôla, đường, bơ, cà phê…và 1 số thức ăn liên quan đến dầu mỡ và đường.

Các bệnh nội tiết: một số bệnh Cushing, bệnh đường giáp trạng, bệnh buồng trứng đa nang….làm tăng trứng cá.

Thuốc: Một số thuốc làm tăng trứng cá như corticoid, nhóm halogen…

Một số nguyên nhân tại chỗ: vệ sinh da mặt, chà xát, nặn bóp không đúng phương pháp, lạm dụng mỹ phẩm và chất hóa học.

Tại sao mụn trứng cá hay mọc ở mặt?

Với các yếu tố tác động giúp hình thành mụn trứng cả ở trên, thì vùng da ở mặt là vùng da hội tụ đầy đủ các yếu tố hơn cả, và có điều kiện tạo nên môi trường thuận lợi hơn để trứng cá hình thành và phát triển mạnh mẽ, do vùng da mặt tiếp xúc thường xuyên và trực tiếp với các yếu tố môi trường bên ngoài, nắng gió, bụi bặm dễ dàng tiếp xúc và bám trụ lại, tạo điều kiện cho hiện tượng bí tắc chân lông, gây viêm và hình thành mụn trứng cá dễ dàng hơn, đó là vì sao mụn trứng cá hay mọc ở mặt.

Ngoài vùng da mặt các vùng da thường bắt gặp trứng cá xuất hiện phổ biển là ở lưng và ở vùng kín (ít gặp hơn).

Cách điều trị mụn trứng cá hiệu quả?

Điều trị mụn trứng cá là triệt tiêu các nguyên nhân gây ra chúng, vì vậy mục đích của điều trị mụn trứng cá là làm cho làn da trở nên tiết ít chất bã, chống dày sừng phễu nang lông, chống nhiễm khuẩn và kháng viêm vùng da cho người bệnh.

Việc điều trị nhằm giảm quần thể vi khuẩn trong nang lông, giảm sinh bã nhờn, giảm viêm, loại bỏ lớp keratin che lấp nang. Các thuốc dùng gồm có các chất ly giải keratin và chất kháng khuẩn. Khi thuốc bôi ngoài không có tác dụng, cần dùng thuốc uống, đáp ứng với thuốc thường chậm và phải điều trị lâu dài. Kinh nghiệm điều trị: Trong thời gian điều trị bệnh, bệnh nhân tuyệt đối không được sờ hay nặn mụn gây viêm nhiễm lan rộng (bội nhiễm) gây ảnh hưởng đến kết quả điều trị.

Trứng cá nhẹ: Dùng thuốc bôi ngoài, đặc biệt là benzoyl peroxid, chất kháng khuẩn và retinoid. Acid azelaic có thể dùng thay thế benzoyl peroxid. Khi phối hợp retinoid với kháng sinh erythromycin sẽ hiệp đồng tác dụng, nhanh chóng cho hiệu quả điều trị.

Các thuốc kháng khuẩn bôi ngoài cũng là thuốc đầu tiên dùng đến sau khi liệu pháp benzoyl peroxid không hiệu quả, dùng các dung dịch tetracylin, clindamycin, erthromycin để bôi ngoài, và các chất này có tác dụng tương đương nhau. Dùng thuốc kháng khuẩn bôi ngoài chỉ nên kéo dài 10 đến 12 tuần, không dùng đồng thời thuốc bôi ngoài với thuốc uống hay loại nọ kế tiếp loại kia.

Trứng cá vừa: Dùng thuốc kháng khuẩn đường uống là tốt nhất, kết hợp với thuốc bôi ngoài. Tất cả các thuốc kháng khuẩn được dùng ít nhất trong 3 tháng, có những trường hợp phải điều trị tới 2 năm hay lâu hơn nữa. Đối với các bệnh nhân nữ có trứng cá vừa nhưng phải dùng thuốc tránh thai, thì nên dùng thuốc tránh thai chứa một progrestogen không androgen nhưng cần hết sức lưu ý tác dụng phụ khi dùng đường uống kéo dài.

Trứng cá nặng: Thường dùng isotretionin theo đường uống, nếu những bệnh nhân không dùng được loại thuốc này có thể dùng thuốc kháng khuẩn với liều cao. Đối với những bệnh nhân nữ chống chỉ định dùng estrogen có thể dùng spironolacton, dựa vào tính kháng androgen của nó, kết hợp dùng thuốc bôi ngoài trứng cá nhẹ.

Bên cạnh việc sử dụng thuốc để điều trị, người bệnh trong quá trình điều trị mụn trứng cá để có kết quả cao nhất và nhanh chòng cần giữ vệ sinh vùng da bị viêm nhiễm khỏi tác động của môi trường xung quanh, giữ da thoáng và tránh tiếp xúc với bụi bẩn, chế độ ăn uống cần loại bỏ chất kích thích và thực phẩm nhiều dầu mỡ, kiêng đồ ăn nướng và nhiều da vị.

Mụn trứng cá có tự khỏi được không?

Phần lớn mụn trứng cá tự khỏi, không cần can thiệp thuốc men. Với những trường hợp nặng cần can thiệp để giữ thẩm mỹ là chính. Một số trường hợp có thể kèm theo các rối loạn như nhiễm trùng, trứng cá đỏ (vùng da mụn trứng cá xuất hiện đỏ lên rõ ràng so với những vùng da xung quanh rất mất thẩm mỹ), viêm tổ chức dưới da. Nếu tổn thương mọc quanh miệng mũi, có mủ, khi nặn bằng dụng cụ không khử khuẩn có thể gây nhiễm khuẩn huyết, viêm xoang tĩnh mạch nông.

Mụn trứng cá không gây ảnh hưởng nhiều tới sức khỏe, và không ảnh hưởng tới tính mạng người bệnh nhưng nó thực sự làm suy giảm nặng nề chất lượng cuộc sống của họ. Thậm chí mụn trứng cá thể nhẹ cũng có thể gây ra nhiều đau khổ và sầu não cho người bệnh. Vì vậy, điều quan trọng là cần thiết phải điều trị mụn trứng cá hơn là để cho bệnh tự thoái lui.

Mụn trứng cá có bị lây không?

Có. Vì là tổn thưởng da nên khi nặn mụn cần phải đúng phương pháp và dụng cụ cần được tiệt trùng, tránh gay ra tổn thương cho những vùng da xung quanh.

Cách phòng ngừa mụn trứng cá

Hạn chế dùng thuốc có chứa brom, corticoid.

Giữ vệ sinh sạch sẽ, rửa mặt bằng sữa rửa mặt phù hợp với da.

Ăn ít đường, sôcôla, chất béo, thức ăn có liên quan tới dầu mỡ, đồ ngọt....

Tránh làm việc quá sức, không thức đêm, hạn chế stress, uống nhiều nước.

Mụn trứng cá được đăng tải bởi buongtrung.com

No comments:

Post a Comment